‘Wooncrisis creëert een nieuwe generatie huurnomaden’

26 april 2021

Bron: de Volkskrant, artikel van Marjon Bolwijn, foto van Marcel van den Bergh, 26 april 2021

De verdubbeling van het aantal daklozen in Nederland de afgelopen tien jaar is de meest zichtbare uitwas van de wooncrisis in Nederland. Onder de ‘nieuwe’ daklozen, die het clichébeeld van de in zichzelf mompelende man met lange onverzorgde baard hebben verdrongen, zijn jongeren, werkenden, (gebroken) gezinnen, gescheiden ouders en arbeidsmigranten. Verlies van werk, partner of een door recessie of coronacrisis geslonken inkomen, maakt dat ze hun woonlasten niet meer kunnen opbrengen. Zonder het woningtekort van naar schatting 315 duizend stuks, zouden zij niet in een stapelbed in de nachtopvang hoeven slapen.

Maar ook buiten de uitpuilende daklozenopvang zijn veel woningzoekenden, die bij gebrek aan voldoende betaalbare huur- en koopwoningen hun heil hebben moeten zoeken in een noodoplossing. ‘Spookgroepen’ noemt Maarten Wiedemeijer van de Woonbond hen. Hun onzichtbaarheid ontneemt de buitenwereld een reëel beeld van de daadwerkelijke omvang, urgentie en tragiek van de wooncrisis. Zij slapen in een auto, op de bank bij vrienden, een hotelkamer, een recreatiewoning, caravan, antikraak of sloopwoning, in een garage of veel te lang dan hen lief is bij hun ouders thuis. Of ze hebben wel een eigen huurwoning, maar kunnen de hoge woonlasten niet tot nauwelijks opbrengen. Verhuizen lukt niet bij gebrek aan een goedkoper alternatief. Dit betreft vooral jongeren, alleenstaanden en gezinnen met lage en middeninkomens die huren op de vrije markt, en voor wie kopen een onbereikbaar ideaal is geworden.

Beleggers en huisjesmelkers verdienen fors aan de woningnood
Schaarste leidt behalve bij koopwoningen ook in de commerciële huursector tot prijsopdrijving. Beleggers en huisjesmelkers verdienen fors aan de woningnood. Een tweekamerwoning van 45 vierkante meter voor 1.200 euro huur per maand is in de Randstad geen uitzondering. ‘Overlevingsschulden’ zijn momenteel de meest voorkomende schulden, volgens het Nationaal Instituut voor budgetvoorlichting, Nibud. Dat betekent dat een huishouden onvoldoende inkomsten heeft om de woonlasten te kunnen betalen. Hoge woonlasten gaan bovendien steeds vaker gepaard met grote onzekerheid over een dak boven je hoofd. Commerciële verhuurders geven dikwijls een tijdelijk huurcontract van twee jaar, zodat ze de volgende huurder een hogere prijs kunnen vragen. Wat daarna?

In gemeenten Haarlemmermeer en Amstelveen bedraagt wachttijd zelfs 17 jaar
Het aanbod van huurwoningen in de sociale sector en die met een middenhuur (750 tot 1.000 euro per maand) blijft al jaren achter bij de toenemende vraag. De wachttijd voor een sociale huurwoning (tot 752,33 euro) loopt op en is in de provincie Noord-Holland het langst. In vijf gemeenten, zoals Haarlemmermeer en Amstelveen, bedraagt die zelfs 17 jaar, bleek dit weekend uit onderzoek van de NOS. In de Overijsselse gemeente Rijssen-Holten is de wachtttijd slechts acht maanden. Het grote tekort aan sociale huurwoningen komt met name door de miljoenen die woningcorporaties jaarlijks moeten afdragen aan het Rijk (verhuurdersheffing). Sinds de invoering van die heffing in 2013 hebben corporaties rond de 100 duizend woningen verkocht en veel minder woningen kunnen bouwen. Dit terwijl de vraag is toegenomen.

De omvang van de zeer divers samengestelde groep woningzoekenden op de huurmarkt, valt door zijn onzichtbaarheid niet in ronde cijfers te vatten, zoals de bijna 40 duizend daklozen in de opvang. Schaamte over hun persoonlijke wooncrisis maakt dat weinigen openlijk met hun verhaal naar buiten durven komen, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant de afgelopen twaalf maanden. Alle genoemde ongewenste woonomstandigheden kwamen voorbij, waarvan misschien de pijnlijkste de twee zwangere vrouwen van eind 20 waren, die voor een abortus kozen omdat ze geen zelfstandige woonruimte konden vinden. De ene woonde met haar 11 maanden oude baby bij haar ouders in een kleine flat, op 80 kilometer afstand van haar geliefde, die ook nog noodgedwongen thuis woonde. De andere vrouw die bij een abortuskliniek aanklopte, leefde bij gebrek aan woonruimte in een lekkende caravan op een recreatiepark. ‘Niet de omstandigheden waarin ik een kind wil grootbrengen’, zei ze.

Een van de oorzaken van de woningnood is de toename van het aantal alleenstaanden
Een deel heeft een relatiebreuk achter de rug. Wie daarna alleen komt te staan en afhankelijk is van de huurmarkt, vindt moeilijk woonruimte. Woningmarktexpert Peter Boelhouwer, hoogleraar aan de TU Delft, schat dat 60- à 80 duizend personen tijdelijk onderdak hebben gevonden in caravans en recreatiewoningen op campings en vakantieparken. Anderen blijven noodgedwongen samenleven met de partner van wie ze officieel al gescheiden zijn en slapen in de schuur, de garage of op zolder.

Een groep alleenwonenden die de afgelopen tien jaar explosief is toegenomen, zijn ouderen die sinds de sluiting van verzorgingshuizen zo lang mogelijk zelfstandig moeten en vaak ook willen blijven wonen. Een deel bewoont nog de woning waar ze lange tijd als gezin leefde. Bij gebrek aan voldoende seniorenwoningen blijven ze zitten waar ze zitten. Zich bewust van de schaarste aan huurwoningen besloot de 74-jarige Els van Pelt uit Hilvarenbeek twee jaar geleden haar verhuurder te vragen om een kleiner appartement. ‘Ik vond het eigenlijk asociaal dat ik in mijn eentje in een ruime hoekwoning met tuin woon, terwijl de woningnood zo groot is.’ Het is haar nog niet gelukt iets kleiners te vinden. Ze heeft inmiddels besloten te genieten van haar hoekwoning. ‘Het schuldgevoel heb ik maar van mij afgezet.’

 

Meest gelezen

© Woningmakers Drechtsteden | Webdesign en realisatie 2021: Kobalt Digital